playlist: de selectie van Gaudeamus playlist

'Meestal begin ik met het analyseren van wat instrumenten doen en hoe hun geluid word geproduceerd.'

Muziekpionier Aart Strootman

Muziekpionier

Aart Strootman


Van accordeonsolo’s tot spectrale werken en werken voor zelfgebouwde instrumenten: Aart Strootman is een eclectische veelschrijver. Zijn werk is een voortdurende zoektocht naar nieuwe klanken en speelmethodes, waarbij hij de grenzen tussen componist en uitvoerder bewust vaag houdt.

De bladmuziek voor Requiem Apoidea begint direct met een uitdaging. Op de eerste pagina’s staan de bouwinstructies voor een instrument dat nodig is om het stuk uit te voeren: een zogeheten ‘bull roarer’, dat met gespannen elastieken een bij-achtig, fladderend geluid produceert. ‘Als ik begin met een stuk voor een bepaalde instrumentarium, begin ik vaak met een analyse van wat de instrumenten doen en waar ze hun klank vandaan halen. Vaak leidt dat ertoe dat ik een instrument aanpas. Of een geheel nieuw instrument bouw, om precies de klank te krijgen die ik zoek.’

In de grote rol voor klankanalyse in zijn muziek verraadt zich Strootmans achtergrond als uitvoerend muzikant. Hij speelt gitaar in onder meer s t a r g a z e en is een veelgevraagd solist. Hij studeerde af op een methode om Brian Ferneyhough’s – op het eerste gezicht – onspeelbare gitaarsolostuk Kurze Schatten II uit te voeren. Het leidde tot een fascinatie voor wat hij noemt ‘muzikale machientjes’ en voor muziek die van de uitvoerders vraagt dat ze hun instrument op nieuwe manieren benaderen.

‘In veel van mijn stukken zijn twee of drie tempi tegelijkertijd bezig. Om dat goed te spelen, vraag je van muzikanten dat ze heel goed elkaars partijen kennen. Zoals het bijvoorbeeld in kamermuziek ook heel belangrijk is dat je weet hoe jouw partij zich verhoudt tot de andere.’ En gewend als hij is om als muzikant in dialoog te gaan met componisten, ontstaat ook zijn eigen werk altijd in nauwe dialoog met de muzikanten die het gaan brengen.

‘Ik vind het eindeloos interessant om met diegene te werken die het ook op de bühne gaat brengen. Dat klassieke model van de componist die het papier aan de muzikanten geeft en zich pas weer laat zien tijdens de repetities, dat kan interessant zijn, maar die dialoog vind ik eindeloos veel interessanter. Daaruit is mijn eigen componistenschap eigenlijk heel geleidelijk ontstaan.’

Op dit moment componeert Strootman vooral voor zijn eigen ensemble Temko en s t a r g a z e. Via zijn nominatie voor de Gaudeamus Award 2017 hoopt hij zich als componist naar een hoger plan te kunnen begeven. ‘Normaal gesproken start ik met een gesprek met een ensemble of muzikant waarvoor ik ga schrijven en komen we uit op een gezamenlijk idee wat het ongeveer zou kunnen worden. Als je meedoet met een gezaghebbende competitie als Gaudeamus kun je het omdraaien en kun je zeggen: ‘Dit is het gegeven op basis waarvan ik graag die dialoog zou willen starten.” Daarmee start de discussie gelijk op een ander niveau.’

Strootmans werk ontstaat in korte, koortsachtige periodes waarin hij – veelal geïnspireerd door wetenschap of literatuur – in werkdagen van 18 tot 20 uur de basis voor een stuk legt. Zo is zijn accordeonsolo The Old Man and The Sea gebaseerd op het gelijknamige verhaal van Hemingway en Requiem Apoidea op de wereldwijde bijensterfte van de afgelopen jaren. ‘Dat thematisch wortel schieten gebeurt puur uit enthousiasme, waar ik onmiddellijk iets mee moet. Dat maakt het heel impulsief, maar zo werk ik het best en het snelst.’